توضیح عکس روی جلد علوم هفتم مثلث آرتمیا-فلامینگو-دریاچه ارومیه
خانواده فلامينگو
Family Phoenicopteridae
فلامينگو
انگليسي :Greater Flamingo
فرانسوي :Flamant rose
لاتين : Phoenicopterus roseus
فلامینگوی بزرگ
نیم رخ سایه پرنده
اندازه پرنده: 75-175 Cm
طبقهبندی علمی
فرمانروا:جانوران
شاخه: طنابداران
رده:پرندگان
راسته:لک لک سانان-ciconiiformes
تیره فلامینگو-phoenicopteridae
نام علمی:Phoenicopterus roseus
نام انگلیسی:Greater Flamingo
صدای فلامینگوی بزرگ:
صدای این پرنده شبیه صدای غاز است «kakak» یا «gragra»، مانند شیپور زدن
پراکندگی فلامینگوی بزرگ
در ایران، در دریاچه ارومیه تولید مثل می کند. به تعداد اندک در شمال شرق نیز دیده شده است.
تعداد زیادی از آنها تابستان را در فارس می گذارنند و جز در موارد نادر زادوولد نمی کنند . ممکن است در خوزستان زادوولد کنند که این امر نیاز به بررسی بیشتری دارد .
زیستگاه فلامینگوی بزرگ
این پرنده در مناطق ساحلی دریا ها و دریاچه های شور و کم عمق به سر می برد و آشیانه را به شکل تود های کاسه مانند که از گل است و کمی بالاتر از آب قرار دارد، می سازد و همانجا تولید مثل می کند. در ایران، در دریاچه ارومیه تولید مثل می کند. به تعداد اندک در شمال شرق نیز دیده شده است.
تعداد زیادی از آنها تابستان را در فارس می گذارنند و جز در موارد نادر زادوولد نمی کنند . ممکن است در خوزستان زادوولد کنند که این امر نیاز به بررسی بیشتری دارد .
وضعیت حفاظتی فلامینگوی بزرگ:
جزو پرندگان حمایت شده است؛ حفاظت از مناطق زیست و تولید مثل این پرنده، برای بقای آن اهمیت بسزایی دارد.
چطور پیدایش کنیم:
فلامینگو، 127-150 سانتیمتر طول دارد، پرنده نر 5.3 کیلو و پرنده ماده 5.2 کیلو وزن دارد، پاهای بلند و گردن دراز، در رنگ های صورتی و سفید، با منقار پایین برگشته، از سایر پرندگان کنار آبچر متمایز می شود. فلامینگو در مقایسه با فلامینگو کوچک از جمعیت و پراکندگی بیشتری برخوردار است. نر و ماده همشکلاند ولی ماده اندکی کوچکتر است و سفیدی پر و بال، به تدریج صورتی رنگ و سپس به رنگ قرمز تبدیل می شود. فلامینگو های جوان به اندازه نصف فلامینگوهای بالغ اند و به رنگ خاکستری مایل به قهوه ای دیده می شوند. فلامینگو کوچک به واسطه رنگ صورتی از فلامینگو متمایز است. روتنه سفید و بال ها و شانه هایش صورتی قرمز است. شاهپر های اولیه و ثانویه سیاه و پاها و منقارش قرمز رنگ است، اما نوک منقار سیاه است. هنگام پرواز، پاها و گردن را کشیده و در امتداد بدن قرار می دهد و سر را اندکی پایین نگه می دارد.
فلامینگوها از آرتیمیا تغذیه می کنند و علت قرمزی پر و بال آنها وجود رنگدانههایی ست که در آرتیما وجود دارد و چنانچه فلامینگوها را در اسارت نگهداری کنیم ، با گذشت چند دوره تولک رفتن، به رنگ کاملا سفید در می آیند.
فلامینگو به آرامی راه می رود و در حالیکه سر و منقار خود را در آب کمعمق فرو برده است تغذیه می نماید ، همیشه بطور دسته جمعی زندگی می کند و گلههای آن به صورت پراکنده و گاهی در یک خط پرواز می کنند .
غذا:
سخت پوستان، حشرات آبزی، لاروها، کرمها و بی مهرگان
تولید مثل:
این پرنده در ماههای اردیبهشت تا تیر 1 تخم می گذارد، و بین 32-28 روز روی تخم می خوابد، دوران بلوغ جوجه اش 10 روز به طول می انجامد، و بین 75-70 روز آماده پرواز می شود
مشخصات :
150 سانتيمتر ؛ نــر و ماده همشكل . پرندهاي آبچر با بدني بسيار كشيده و پر و بالي به رنگهاي سفيد و سرخ كه پاها و گردن فوقالعاده دراز و منقاري كلفت و پايين برگشته دارد . در پرواز پاها و گردنش كشيده و قدري پايينتر از سطح بدن قرار مي گيرد ، و بالهايش تركيب زيبايي از رنگهاي قرمز و سياه را نشان مي دهد . فلامینگوها ازآرتمیا تغذیه می کنند و علت قرمزی پر و بال آنها وجود رنگدانههایی ست که در آرتمیا وجود دارد و چنانچه فلامینگوها را در اسرات نگهداری کنیم ، با گذشت چند دوره تولک رفتن، به رنگ کاملا سفید در می آیند . . پرنده نابالغ قهوهای مايل به خاكستري چرك است . فلامينگو به آرامي راه مي رود و در حاليكه سر و منقار خود را در آب كمعمق فرو برده است تغذيه مي نمايد ، هميشه بطور دسته جمعي زندگي مي كند و گلههاي آن به صورت پراكنده و گاهي در يك خط پرواز مي كنند .
زيستگاه :
مردابهاي ساحلي كمعمق ، مانداب هاي حاصل از طغيان ، درياچهها ، لجنزارها و غيره . بطور دستهجمعي در سواحل گلي و يا در بخش كمعمق آب زادوولد مي كند . آشيانه آنها به صورت برآمدگيهاي گلي است كه چند سانتيمتر از سطح آب بالاتر قرار مي گيرد .
پراكندگي :
فلامینگو از جمله پرندگانیست که در درياچه اروميه خيلي زياد است ، تعداد زيادي از آنها تابستان را در فارس مي گذارنند و جز در موارد نادر زادوولد نمي كنند . ممكن است در خوزستان زادوولد كنند که این امر نیاز به بررسی بیشتری دارد .
فلامینگوی کوچک
انگلیسی :Lesser Flamingo
فرانسوی : Flamant nain
لاتین :Phoenicopterus minor
مشخصات :
80 تا 90 سانتی متر . کوچکتر از فلامینگو ، پرنده ای پر جثه با گردن دراز ، چشم های زرد مایل به نارنجی ،سر کوچک و منقار خمیده است . جنس نر اندکی بزرگتر از جنس ماده است . رفتارش شبیه به فلامینگو است همینطور خصوصیات ظاهری اش نیز شبیه به فلامینگو است مانند ترکیب پوشپرهای سیاه و سفید سفید مایل به رنگ صورتی ؛ و تفاوتش با فلامینگو علاوه بر اندازه کوچکترش سیاهی بیشتر پر و بال است که اندکی تیره تر از فلامینگو به نظر می آید و منقار بلوطی تیره رنگش با اثری از رنگ قرمز است . به آرامی راه می رود و در حالی که سر و منقار خمیده اش را در آب های کم عمق فرو برده است از جلبک ها ، حشرات و خرچنگ های بسیار کوچک تغذیه می کند . پرنده نابالغ تیره رنگ و دارای پرهای قهوه ای و منقار خاکستری تیره است .
زیستگاه :
مانند فلامینگو ، سواحل دریاها ، مناطق گرمسیری ؛ بیشتر به دریاچه های شور و قلیایی تمایل نشان می دهد
پراکندگی :
پراکندگی اولیه فلامینگوی کوچک مربوط به کشور های بوتسوانا ، اتیوپی ، گینه نو ، هند ، کنیا ، موریتانی ، نامبیا ، آفریقای جنوبی ، تانزانیا ، و اوگاندا است و جمعیت شرقی فلامینگوی کوچک بومی آفریقا (در دره بزرگ ریفت) و آسیای جنوبی است . گاهی اوقات از جنوب آسیا نیز گزارش شده است ، ممکن است جمعیت های کوچکی از آن نیز در پاکستان ، غرب آفریقا و شمال هند وجود داشته باشد . گزارشات مستندی مبنی بر مشاهده آن در سواحل بلوچستان در دست است که احتمالا در نقاط دیگر سواحل جنوبی ایران نیز دیده شده است .
آرتمیا
| آرتمیا | |
|---|---|
| Artemia salina | |
| طبقهبندی علمی | |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | بندپایان |
| زیرشاخه: | سختپوستان |
| رده: | آبششپایان |
| راسته: | پریمیگوها |
| تیره: | آرتمیایان Grochowski۱۸۹۵ |
| سرده: | آرتمیا لیچ۱۸۱۹ گونهها[۱] Artemia franciscana |
آرتمیا (نام علمی: Artemia) جانداری است سختپوست که در آبهای شور زندگی میکند. دریاچه ارومیه در ایران، یکی از غنیترین منابع آرتمیا در جهان شمرده میشود. آرتمیا در صنایع پرورش میگو و ماهی مورد استفاده قرار میگیرد. در دنیا سالانه بیش از ۲۰۰۰ تن کیست آرتمیا معامله میشود و به خصوص از خود آرتمیا یا کیست آن در تغذیه مراحل نوزادی ماهیان، سخت پوستان و نرم تنان و... سود میبرند.
تاریخچه گزارش آرتمیا
بر اساس اسناد علمی اولین گزارش مکتوب علمی درباره آرتمیا متعلق به آرتمیای دریاچه ارومیه در بیش از هزار سال پیش یعنی سال ۹۸۲ میلادی میباشد که در کتاب حدود العالم به ثبت رسیدهاست. [۲], [۳] ,[۴] در این کتاب اینگونه نوشته شدهاست:[۵] «و دوم دریای کبوذان [دریای کبودان = دریاچه ارومیه] بارمینیه [به ارمینیه = به ارومیه = در ارومیه درازاء او پنجاه فرسنگ است اندر پهنای سی فرسنگ. اندر میان این دریا دهیست کبوذان [کبودان (کبودان نام یکی از جزایر دریاچه ارومیهاست)] گویند و این دریا بدان ده باز خوانند و از گرد او آبادانیست و اندر او هیچ جانور نیست از شوری آبش مگر کرم.» مینورسکی در ترجمه انگلیسی کتاب حدود العالم واژه «ارمینیه» را ارمنستان ترجمه کردهاست [۶] که لغت نامه دهخدا در توضیح واژه «کبودان» به صراحت به این اشتباه اشاره و واژه صحیح «ارومیه» معرفی کرده است؛ و آن را ناشی از اشتباه لفظی میداند. [۷]اما مسئله جالب اینکه، پرفسور سورجلوس رئیس مرکز رفرانس آرتمیای دانشگاه گنت بلژیک، یکی از اسامی قدیمی آرتمیا را «کرم آب شور» (brine worm) اعلام کردهاست. شلوسر آرتمیا را تحت عنوان«یک حشره ناشناس» معرفی کرده؛ [۸] از این رو او نیز لفظ آرتمیا را در نوشته خود به کار نبرده زیرا در سال ۱۸۱۹ یعنی ۶۴ سال بعد از شلوسر، شخصی به نام لیچ برای اولین بار نام علمی آرتمیا را پیشنهاد و استفاده کردهاست. حدودالعالم نخستین کتاب جغرافیا به زبان فارسی است. این کتاب به سال ۹۸۲ میلادی نوشته شده و به جغرافیای عمومی پرداختهاست ولی نام مؤلف کتاب معلوم نیست. بدین ترتیب باید اذعان داشت که حدود ۸۰۰ سال قبل از شلوسر (هزار سال پیش از این)، در کتاب حدود العالم، اولین کتاب جغرافیای فارسی، آرتمیا برای نخستین بار از دریاچه ارومیه به صورت یک مستند علمی گزارش شده و شلوسر در واقع اولین تصویر شماتیک از آرتمیا را ترسیم کردهاست ,[۴]. برای سالها این موجود را فقط به عنوان یک جانور سخت پوست و در محدوده کتابهای جانورشناسی میشناختند و در سال ۱۹۳۰ یا ۱۹۳۳ دانشمندی به نام Alvin sealo کاربرد آن را برای پرورش ماهی پیشنهاد کرد.در ۱۹۳۹ ارزش آرتمیا به عنوان یک غذای اساسی در پرورش نوزاد آبزیان شناخته شده بود. در اواخر دهه ۱۹۴۰، با افزایش علاقه به ماهیان زینتی گرمسیری ؛ ارزش تجاری آرتمیا دو چندان شد.از دیگر سو، در سال ۱۸۹۹ دانشمندی به نام Gunther دریاچه ارومیه را بررسی کرد و آرتمیای موجود در آن را همان آرتمیا اورمیانا نامید, [۹] و [۱۰] سپس در سال ۱۹۷۶ دانشمندانی با نامهای Bowen و Clarck آرتمیای دریاچه ارومیه را دوباره از نظرسیستماتیک مورد بررسی قرار دادند و بار دیگر نام آرتمیا اورمیانا را تایید نمودند. [۱۱] در دو دهه اخیر در بلژیک مرکزی تحت عنوان I.S.A یا International Study of Artemia درست شده که در سطح جهانی و به طور وسیع بر روی آرتمیا کار میکند.
قیمت آرتمیا
قیمت هر کیلو آرتمیا در بازار های جهانی با توجه به کیفیت آن حدود ۱۲۰ تا ۲۰۰ دلار است.






